Wakacje kredytowe: Co musisz wiedzieć przed 2026 rokiem

Wakacje Kredytowe: Kiedy miały sens i jak działały w praktyce?

Wakacje kredytowe, wprowadzone 29 lipca 2022 roku, były niczym koło ratunkowe dla wielu kredytobiorców hipotecznych w Polsce. Ich celem było przede wszystkim zapewnienie oddechu finansowego w obliczu rosnących stóp procentowych i, co za tym idzie, galopujących rat. Program umożliwiał zawieszenie spłaty rat kredytu mieszkaniowego, zaciągniętego w polskiej walucie przed 1 lipca 2022 roku, na potrzeby własne, na maksymalnie osiem miesięcy: po dwa miesiące w trzecim i czwartym kwartale 2022 roku, oraz po jednym miesiącu w każdym kwartale 2023 roku. Co ważne, okres kredytowania wydłużał się o liczbę miesięcy, o które zawieszałeś spłatę rat.

W teorii, wakacje kredytowe były bezpłatne. Oznaczało to, że w okresie zawieszenia spłaty kredytu bank nie powinien naliczać ani części kapitałowej, ani odsetkowej raty. Jedynymi opłatami, które mogły być pobierane, były te wynikające z ubezpieczenia umowy. Aby skorzystać z tej formy wsparcia, wystarczyło złożyć wniosek w banku – w formie papierowej lub elektronicznej – wskazując swoje dane, dane kredytodawcy, oznaczenie umowy oraz okresy zawieszenia. Bank miał 21 dni na potwierdzenie otrzymania wniosku i poinformowanie o ewentualnych opłatach z tytułu ubezpieczenia. Nawet jeśli wniosek dotarł do banku w dniu płatności raty, a Ty chciałeś ją zawiesić, bank powinien to uczynić.

Praktyczne wnioski? Jeśli miałeś taką możliwość, eksperci finansowi i sam rząd rekomendowali, aby zaoszczędzone dzięki wakacjom kredytowym środki przeznaczyć na nadpłatę kredytu. To rozsądne podejście pozwalało realnie zmniejszyć łączny koszt odsetek w dłuższej perspektywie. Z badań Biura Informacji Kredytowej wynikało, że ponad połowa ankietowanych klientów banków (56 procent) planowała przeznaczyć zaoszczędzone pieniądze na nadpłatę, a 38 procent deklarowało chęć spłacania kapitału, a nie odsetek.

Kluczowa kwestia: Jak policzyć efekt na odsetkach po wakacjach i przy nadpłacie kredytu?

To właśnie w tym miejscu pojawiała się największa liczba pytań i kontrowersji. Ustawa jasno precyzowała: „W okresie zawieszenia spłaty kredytu nie są naliczane odsetki ani pobierane opłaty inne niż wskazane w potwierdzeniu”. Brzmi prosto, prawda? Niestety, w praktyce interpretacje banków bywały zaskakujące i często różniły się od logiki kredytobiorców.

Weźmy na przykład sytuację opisaną przez jednego z kredytobiorców, który skorzystał z wakacji kredytowych od 1 sierpnia do 30 listopada. Data płatności raty przypadała na 5 dzień miesiąca. Przed wakacjami, od 5 marca do 4 września 2022 roku, oprocentowanie wynosiło 6,09 procent. Po wakacjach, od 5 września 2022 roku do 4 marca 2023 roku, już 9,26 procent. Pierwsza rata po zawieszeniu miała być płatna 5 grudnia.

Logika banku: W pierwszej racie po wakacjach kredytowych, czyli tej grudniowej, naliczono odsetki z wykorzystaniem wyższej stopy procentowej (9,26 procent). Na pytanie dlaczego, bank tłumaczył, że odsetki naliczono za okres od 5 listopada do 5 grudnia, czyli w czasie, gdy obowiązywała już wyższa stopa procentowa.

Logika kredytobiorcy: Według kredytobiorcy, odsetki naliczone za lipiec 2022 roku (jeszcze przy oprocentowaniu 6,09 procent) nie zostały zapłacone 5 sierpnia, bo wtedy zaczęły się wakacje. Wobec tego, powinny być do zapłaty w pierwszej racie po zakończeniu wakacji, czyli 5 grudnia. Do tego należałoby doliczyć odsetki za okres od 1 do 5 grudnia, naliczone już przy wyższej stopie 9,26 procent. Łączne odsetki to suma tych dwóch kwot.

Dlaczego bank postępował inaczej? Wielu kredytobiorców sugerowało, że problem tkwił w „ułomności ich systemów” – być może łatwiej było technicznie naliczać odsetki w czasie wakacji, a potem je „umarzać” (mimo braku tego słowa w ustawie), niż całkowicie zaniechać naliczania. Dopóki trwały wakacje, ta różnica nie była odczuwalna, ale po ich zakończeniu – zwłaszcza przy rosnących stopach procentowych – stawała się znacząca. Dla przykładu, przy kapitale około 250 tysięcy złotych, różnica w odsetkach mogła wynosić nawet 500 złotych!

Nadpłata w trakcie wakacji kredytowych – czy bank mógł pobierać odsetki?

Kolejny punkt zapalny dotyczył nadpłat. Pojawiały się sygnały, że po złożeniu wniosku o wakacje kredytowe i dokonaniu nadpłaty, bank pobierał część kwoty jako odsetki, a nie tylko na poczet kapitału. Jak to możliwe, skoro wakacje miały być darmowe, a nadpłata miała zmniejszać dług główny?

Banki, takie jak PKO BP czy mBank, wyjaśniały, że jeśli nadpłacasz kredyt będący w zawieszeniu, kwota nadpłaty spłaca najpierw odsetki naliczone przed okresem zawieszenia. To nie były odsetki za sam okres wakacji, ale te, które narosły od momentu zapłacenia ostatniej raty do dnia rozpoczęcia zawieszenia, a które nie zostały uregulowane z powodu wakacji. Innymi słowy, banki rozumiały „okres zawieszenia spłaty kredytu” jako zawieszenie płatności raty przypadającej na ten miesiąc, a nie całkowite zresetowanie naliczonych odsetek.

PKO BP podkreślał, że zawieszenie rat nie zmienia sposobu rozliczania nadpłat, a w procesie nadpłaty nie są uwzględniane odsetki z okresu zawieszenia, ale te naliczone przed tym okresem. Najbliższa rata po wakacjach miała być pomniejszona o te „zapłacone” odsetki, więc teoretycznie nie było żadnych dodatkowych opłat.

mBank również wskazywał, że mechanizm nadpłaty jest zgodny z prawem. Jeśli wakacje zaczęły się 1 sierpnia, a termin zapadalności raty był 15 lipca, to za okres od 15 do 30 lipca bank naliczał odsetki. Były one pobierane po zakończeniu wakacji lub w trakcie, jeśli klient nadpłacał kredyt.

Bank Millennium z kolei informował, że w przypadku nadpłaty kredytu w pierwszej kolejności wymagalne są zaległe raty, odsetki oraz opłaty i prowizje naliczone do dnia rozpoczęcia ustawowych wakacji. Pozostała część środków zaliczana była na poczet spłaty kapitału.

Co to oznaczało w praktyce? Jeśli planowałeś nadpłacić kredyt w trakcie wakacji kredytowych, powinieneś był liczyć się z tym, że część tej kwoty mogła zostać przeznaczona na pokrycie odsetek, które narosły przed zawieszeniem spłaty, ale nie zostały uregulowane. Nie były to opłaty za same wakacje, ale za ten „zaległy” kawałek czasu.

Warto też przypomnieć, że zasady wcześniejszej spłaty i nadpłat kredytów regulowała ustawa o kredycie hipotecznym z 2017 roku. W przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem, prowizja za wcześniejszą spłatę mogła być pobierana maksymalnie przez trzy lata od początku spłaty zadłużenia i nie mogła przekroczyć 3 procent spłaconej kwoty. Jeśli miałeś kredyt ze stałą stopą procentową (udzielony po 22 lipca 2017 roku), bank mógł pobrać prowizję bez względu na to, ile lat minęło od udzielenia kredytu. W przypadku regularnych nadpłat kapitału banki zazwyczaj nie pobierały żadnych opłat.

Koniec pewnej epoki: Wakacje kredytowe 2025 i co dalej?

Niestety, program rządowych wakacji kredytowych, w formie, jaką znaliśmy, zakończył się z końcem 2024 roku i nie został przedłużony na 2025 rok. To oznacza, że kredytobiorcy, którzy szukają wsparcia w spłacie zobowiązań, muszą teraz rozważyć inne dostępne opcje. Pamiętaj, że zawsze masz możliwość skontaktowania się z bankiem lub Rzecznikiem Finansowym, jeśli masz wątpliwości co do rozliczeń lub potrzebujesz porady.

Alternatywy dla wakacji kredytowych w 2025 roku:

• Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (FWK):
  • Dla kogo? FWK to pomoc dla osób znajdujących się w naprawdę trudnej sytuacji finansowej, które mają problemy ze spłatą kredytu hipotecznego.
  • Kryteria: Aby się zakwalifikować, musisz spełnić jedno z następujących kryteriów:
    • Średni miesięczny dochód Twojego gospodarstwa domowego, pomniejszony o koszty obsługi kredytu hipotecznego, nie przekracza 120 procent kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej (obecnie 900 zł dla osoby samotnej i 720 zł dla osoby w rodzinie).
    • Miesięczna rata Twojego kredytu hipotecznego stanowi ponad 35 procent dochodu Twojego gospodarstwa domowego.
    • Jesteś osobą bezrobotną.
  • Wsparcie: Polega na przejęciu przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) części spłaty miesięcznych rat kredytu – do 2000 złotych miesięcznie przez maksymalnie 36 miesięcy. Całkowita pomoc może wynieść do 72 000 złotych.
  • Spłata: Po tym okresie następuje spłata wsparcia w 144 równych, nieoprocentowanych ratach. Co ciekawe, jeśli spłacisz terminowo 100 rat, pozostała część (maksymalnie 22 222,22 zł) zostanie umorzona.
  • Jak skorzystać? Wniosek składasz w banku, w którym posiadasz kredyt hipoteczny.
• Renegocjacja warunków kredytu z bankiem:

  Zawsze warto porozmawiać ze swoim bankiem. Możesz zawnioskować o obniżenie oprocentowania, wydłużenie okresu kredytowania (co zmniejszy wysokość miesięcznej raty) lub nawet o krótkoterminową przerwę w spłacie rat w ramach umownych wakacji kredytowych.

• Refinansowanie kredytu:

  To nic innego, jak przeniesienie kredytu hipotecznego do innego banku, który oferuje bardziej korzystne warunki – na przykład niższe oprocentowanie czy korzystniejszy harmonogram spłaty. Pamiętaj jednak, aby dokładnie przeanalizować wszystkie koszty związane z taką operacją, w tym opłaty za wcześniejszą spłatę w obecnym banku i prowizje w nowym.

• Konsolidacja zadłużenia:

  Jeśli masz kilka zobowiązań (nie tylko kredyt hipoteczny, ale i inne pożyczki), możesz je połączyć w jeden kredyt z niższą miesięczną ratą. Uprości to zarządzanie finansami, ale często wiąże się z wydłużeniem okresu spłaty i w konsekwencji – zwiększeniem całkowitego kosztu zadłużenia.

• Umowne wakacje kredytowe oferowane przez banki:

  Niezależnie od rządowych programów, wiele banków oferuje własne, umowne wakacje kredytowe. Warunki różnią się w zależności od instytucji i Twojej umowy, więc skontaktuj się bezpośrednio ze swoim bankiem, aby dowiedzieć się, czy masz taką możliwość i na jakich zasadach.

Bezpieczny Kredyt 2% i „Pierwsze Klucze” – czy to alternatywa dla wakacji kredytowych 2025?

Program „Bezpieczny Kredyt 2%” również zakończył przyjmowanie wniosków z dniem 1 stycznia 2025 roku. Kredytobiorcy, którzy wcześniej z niego skorzystali, nadal otrzymują dopłaty, ale nowe wnioski nie są już akceptowane. W jego miejsce rząd planuje wprowadzenie nowego programu mieszkaniowego o nazwie „Pierwsze Klucze”.

Warto jednak pamiętać, że zarówno „Bezpieczny Kredyt 2%” jak i planowane „Pierwsze Klucze” to programy wspierające zakup lub budowę nowego mieszkania czy domu, skierowane przede wszystkim do osób, które wcześniej nie posiadały nieruchomości. Różnią się one zasadniczo od wakacji kredytowych, które były mechanizmem pomocy w spłacie istniejących już kredytów hipotecznych w trudnej sytuacji.

Szybkie porównanie:

• Bezpieczny Kredyt 2% (zakończony): Skierowany do osób do 45. roku życia bez historii posiadania nieruchomości. Cel: zakup pierwszego mieszkania lub budowa domu. Wsparcie: dopłaty państwa obniżające oprocentowanie do 2% przez pierwsze 10 lat kredytu. Maksymalna kwota kredytu: 500 tys. zł dla singli, 600 tys. zł dla małżeństw/rodziców z dzieckiem.
• Pierwsze Klucze (planowany, II połowa 2025): Skierowany do osób, które nigdy wcześniej nie posiadały mieszkania własnościowego ani spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu (z wyjątkami, np. do 50% udziałów nabytych przez dziedziczenie/darowiznę). Cel: zakup pierwszego mieszkania na rynku wtórnym lub budowa domu metodą gospodarczą. Wsparcie: gwarancje BGK na wkład własny (do 20% wartości nieruchomości, maks. 100 tys. zł) oraz dopłaty obniżające oprocentowanie kredytu, nawet do 0% dla rodzin pięcioosobowych i większych. Planowane wprowadzenie kryteriów dochodowych.
• Wakacje Kredytowe (zakończone): Program wspierający spłatę istniejących kredytów hipotecznych, oferujący czasowe zawieszenie rat bez naliczania odsetek za ten okres. Nie był to program na nowe kredyty, lecz na ulgę w istniejących zobowiązaniach.

Patrząc na te programy, widać jasno, że „Pierwsze Klucze” to wsparcie dla przyszłych kredytobiorców, podczas gdy osoby już posiadające kredyt hipoteczny i zmagające się z jego spłatą w 2025 roku powinny szukać ratunku wśród wymienionych wcześniej alternatyw, takich jak Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, renegocjacja warunków z bankiem czy refinansowanie.

Choć wakacje kredytowe były dla wielu dużą ulgą, zwłaszcza w obliczu dynamicznych zmian stóp procentowych, program ten dobiegł końca. Jeśli masz trudności ze spłatą kredytu hipotecznego, nie poddawaj się. Istnieją realne alternatywy, które mogą pomóc Ci złapać oddech. Skontaktuj się ze swoim bankiem, dowiedz się więcej o Funduszu Wsparcia Kredytobiorców lub poszukaj pomocy u eksperta finansowego. Pamiętaj, że kluczem do sukcesu jest aktywna postawa i świadome zarządzanie swoimi finansami.